Czas pracy kierowcy autokaru
Normy, przerwy, odpoczynek

Naruszenie przepisów o czasie pracy kierowcy to jeden z najczęstszych powodów kar ITD dla firm autokarowych. Ten poradnik wyjaśnia, co mówi rozporządzenie 561/2006 i jak prawidłowo planować trasy.

Podstawa prawna — rozporządzenie (WE) 561/2006

Normy czasu prowadzenia pojazdu dla kierowców autokarów reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. Obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach UE. Uzupełniają je:

• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 879 z późn. zm.)
• Umowa AETR (dla tras poza UE — Ukraina, Białoruś, Turcja itp.)

Limity czasu prowadzenia pojazdu

Odpoczynek dobowy

Po zakończeniu dziennego okresu pracy kierowca musi skorzystać z odpoczynku dobowego:

• Standardowy odpoczynek dobowy: minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku
• Skrócony odpoczynek dobowy: minimum 9 godzin — ale nie częściej niż 3 razy między dwoma regularnymi odpoczynkami tygodniowymi
• Odpoczynek podzielony: może być podzielony na 3h + 9h (w tej kolejności) — łącznie 12h

Odpoczynek tygodniowy

• Regularny odpoczynek tygodniowy: minimum 45 godzin — wymagany po 6 dniach roboczych
• Skrócony odpoczynek tygodniowy: minimum 24 godziny — musi być uzupełniony w ciągu kolejnych 3 tygodni
• Odpoczynek tygodniowy regularny nie może być odbywany w pojeździe (zakaz obowiązuje od 2017 r.)

Kiedy wymagany jest drugi kierowca?

Drugi kierowca (podwójna załoga) jest wymagany lub zalecany gdy:

• Trasa przekracza dzienny limit jednego kierowcy (9–10h jazdy) i nie ma możliwości noclegu na trasie
• Zlecenie wymaga dotarcia na czas bez możliwości przerw na odpoczynek dobowy
• Wycieczki wielodniowe z elastycznym harmonogramem

Przy podwójnej załodze: jeden kierowca prowadzi, drugi może odpoczywać (minimum 1h nieprzerwanego odpoczynku liczy się jako pełna przerwa). Dzienny limit wydłuża się praktycznie do 18–20h jazdy na zmianę.

Przerwy w czasie jazdy

Czas przerwy nie jest zaliczany do czasu prowadzenia. Kierowca w czasie przerwy nie może wykonywać pracy — może np. siedzieć, jeść, odpoczywać.

Wyjątki dla regularnych przewozów osób

Rozporządzenie 561/2006 przewiduje wyłączenia dla niektórych rodzajów przewozów:

• Regularne przewozy osób na trasach do 50 km — wyłączone z przepisów rozporządzenia (stosuje się tylko krajowe przepisy o czasie pracy)
• Pojazdy do 3,5t DMC — wyłączone, o ile nie służą do regularnego przewozu zarobkowego

Tachograf cyfrowy — obowiązki

Wszystkie pojazdy >3,5t DMC lub przeznaczone do przewozu >9 osób (z kierowcą), wykonujące zarobkowe przewozy, muszą być wyposażone w tachograf cyfrowy.

• Kierowca musi posiadać ważną kartę kierowcy (wymagana nagrania 28 dni wstecz)
• Dane z tachografu muszą być pobierane przez firmę min. co 28 dni
• Brak danych lub manipulacja tachografem — kara ITD do 10 000 zł

Kary za naruszenie przepisów

Planowanie trasy z uwzględnieniem norm pracy kierowcy

Przy planowaniu dłuższych tras warto z wyprzedzeniem sprawdzić:

1. Czy trasa mieści się w limicie 9h (lub 10h) jazdy jednego kierowcy?
2. Gdzie zaplanować przerwy 45-minutowe (co 4,5h)?
3. Czy potrzebny jest nocleg na trasie i gdzie?
4. Czy wymagana jest podwójna załoga?

Dyspozytor automatycznie oblicza czas przejazdu i sugeruje potrzebę noclegu na podstawie godzin normatywnych — to eliminuje ryzyko złamania przepisów przy błędnym planowaniu ręcznym.

Powiązane artykuły

• Jak wycenić wynajem autokaru — kompletny przewodnik
• Koszty eksploatacji autokaru — paliwo, serwis, opony
• Stawki autostradowe dla autokarów w Europie